Uçaklar nasıl uçarlar?

Yüzlerce ton ağırlığındaki uçağın havalanıp uçması çoğu insan için açıklanması zor ve gizemli bir olaydır. Yüzlerce ton ağırlığında bir yolcu uçağı nasıl havalanabilir? Bu gizemli olayın arkasında hangi fiziksel kanunlar vardır?

Uçak motorları

Genel anlamda uçağı ileri doğru iten gücü sağlarlar. Uçak motorları genelde jet motorlu veya dışarda dönen büyük pervanelerden oluşan pervane motorlu olmak üzere iki farklı çeşitte üretilmektedirler.

Jet motorlu uçaklarda daha fazla hız elde ederken, pervaneli az hız elde edersiniz. Tabii ki hızlı uçmanın bedeli de daha fazla yakıt yakmaktır. Yani jet motorlu uçaklar pervaneli motorlu uçaklara göre daha fazla yakıt tüketirler.

 

Bu nedenle, genelde uçuş mesafesinin kısa olduğu uçuşlarda pervane motorlu uçaklar daha çok tercih edilmeye çalışılır. Ancak zamanın önemli olduğu uçuşlarda; uçuş süresinin kısa veya uzun olmasına bakılmadan jet motorlu uçaklar daha fazla tercih edilmektedirler.

Motorlar önden emdiği havayı arkadan daha hızlı olarak dışarı atarak itme gücü oluştururlar. Bunu bir balon örneğiyle daha net anlatabiliriz. Balonu şişirip ağzı açık olacak şekilde havaya bıraktığımızda, balonun içinden gelen hava daha dar bir alandan hızla çıkacaktır. Çıkan havanın dışarıya uyguladığı etkiye, Newton kanunlarına göre bir tepki oluşacaktır. Sonuçta, şişirdiğiniz balonu ağzından hava alacak şekilde bıraktığınızda balonun havanın çıktığı yönün tersine çok hızlı hareket ettiğini göreceksiniz.

Jet uçak motoru da balon örneğinde olduğu gibi içine doldurduğu havayı çok hızlı olarak egzozdan çıkarıp havanın ters yönünde uçağın ileriye doğru hareket etmesini sağlamaktadır.

Kanatlar

Kanatlar öncelikle uçağın tüm ağırlığını havaya kaldırarak havada tutunmasını sağlarlar. Yani uçakta kanatlar olmasa idi, mevcut uçak motor gücü ile uçağı sadece pistte hızlandırıp otomobil gibi kullanabilecektik. Uçağı havaya kaldıran gücün oluşmasını sağlayan kanatların altından ve üstünden geçen hava akımlarıdır. Hava kanadın altından ve üstünden ne kadar hızlı akarsa, kanatlar o kadar fazla kaldırma gücünü oluştururlar.

Uçağın kuyruk kısmındaki küçük kanatları da dikkate alırsak, tüm kanatlar üzerinde bulunan ve pilotlarca kumanda edilen hareketli yüzeyler sayesinde pilotlar uçağın havada üç boyutta hareket etmesini sağlarlar. Bunlar; sağa, sola, yukarı ve aşağı doğru hareketlerdir. Bunu günlük hayatımızdan bir örnekle şu şekilde açıklayabiliriz.  

Hareket eden bir arabadan elinizi camdan dışarı çıkarıp avuç içinizi yere paralel tutarsanız, arabanın hızından dolayı oluşan rüzgarın fazla bir etkisi olmaz. Ancak yere paralel olan avuç içinin önünü hafif yukarıya doğru kaldırdığınızda, avuç içinize çarpan rüzgarın elinizi daha yukarıya kaldırmak istediğini hissedeceksiniz. Pilotun kumandası ile uçağın tırmanış açısı arttırıldığında kanatların havaya göre açısı da arttırılmış olur. Bu da yukarıya doğru istenilen kaldırma kuvvetini sağlamış olur.

Güzel bir takeoff videosuyla yazımıza son verelim, biz sonraki yazımda görüşmek üzere hoşçakalın!

Kaynak: THY Kaptan Pilot Menderes Çakıcı

2 Yorum Uçaklar nasıl uçarlar?

  1. Ayça 5 Ağustos 2017 at 18:02

    Sonunda anlayabildiğime inanamıyorum! Teşekkürler:)

    Cevapla

YORUM YAP

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir